• Het Stubaital. Ik weet nu waar het ligt.
  • Zonder woorden. Veelzeggend
  • Op zoek naar het graf van private O'Neil
  • Dieppe, een slag voor Canada
  • Het Stubaital. Ik weet nu waar het ligt.


    Het Stubaital. Grenzeloos mooi. Het Stubaital. Tot voor kort had ik er nog nooit van gehoord. Het dal ligt...

  • Zonder woorden. Veelzeggend


    Zonder woorden. Veelzeggend Twee keer was ik erbij toen koningin Beatrix in mijn werkgebied kwam. In Enter, en in...

  • Op zoek naar het graf van private O'Neil


    Vrijdag 26 april Frank Graham Cycle Liberation Tour  Op zoek naar het graf van private O’Neil Het...

  • Dieppe, een slag voor Canada


    Dinsdag 24 april Frank Graham Cycle Liberation Tour De zon glinstert in het water van Het Kanaal. Een licht...

Journalistieke tekst Zeldzaam astronomisch verschijnsel: de Venusovergang


Opdrachtgever: WegenerMedia

Locatie: Rijssen

Op de vroege woensdagochtend van 6 juni is er vanaf zonsopkomst een zeldzaam astronomisch verschijnsel te zien. Dan beweegt onze zusterplaneet Venus namelijk precies voor de zon langs gezien vanaf de aarde. De eerstvolgende Venusovergang is pas weer in 2117.

Een zeldzaamheid blijft het: de Venusovergang voor de zon. De voorlaatste was in 1882, de laatste in 2004. Venusovergangen komen in paren van twee voor. Op 8 juni 2004 was de eerste van dit paar ook in Nederland te zien. Alexander van Lemel (44) uit Rijssen nam die achtste juni een dag vrij om het schouwspel van begin tot eind te kunnen bekijken. “Het eerste moment dat Venus voor de zon langs schoof zag ik thuis in Rijssen, de rest op de sterrenwacht in Lochem. Het toen een mooie heldere dag en op het moment van intree voor de zon was de breking van het zonlicht in de atmosfeer van Venus zichtbaar. Het gebeurt niet vaak in een mensenleven dat je dit kunt zien.”

De overgang van 6 juni is in Nederland maar deels te zien, omdat de overgang al begint als de zon nog onder de horizon is. Venus begint om vier minuten over twaalf, Midden Europese Zomer Tijd  voor de zon langs te gaan. “Wij kunnen de Venusovergang pas waarnemen vanaf zonsopkomst, vanaf ongeveer 5.21 uur. Tot ongeveer anderhalf uur na zonsopkomst is Venus zichtbaar als een zwart stipje voor de zon. Venus beweegt dan van middenboven naar de rechterkant van de zon. Eigenlijk is deze overgang een soort plaatselijke verduistering van de zon, maar omdat de diameter van het Venus veel kleiner is dan de diameter van de zon zal deze uiteraard niet echt merkbaar verduisterd worden”, legt Van Lemel uit. Venus bereikt rond 6.55 uur de rand van de zon en begint aan haar ‘uittrede’.

Van Lemel is amateur-astronoom en al ruim een kwart eeuw lid van Publiekssterrenwacht Phoenix in Lochem. Het waarnemen van planeten, sterren, nevels staat bij hem voorop. “Het zelf kijken is het belangrijkste. Vooral omdat het tot de verbeelding spreekt en heel tastbaar voor mensen is, in elk geval voor mij. Overigens is er een groot verschil tussen kijken en waarnemen. Kijken doet men maar even. Als het kijken langer duurt en men daardoor meer dingen gaat zien, pas dan is men aan het waarnemen!” Bij Van Lemel is met name de maan favoriet. “Op de maan zijn ontelbaar veel details als kraters, kloofjes en rillen te zien.  De maan is ook indrukwekkend met het blote oog.” Dan is er de planeet Saturnus, een van de verste objecten in ons zonnestelsel, waarop vanaf aarde prachtige details te zien zijn. “De ringen van deze planeet spreken tot ieders verbeelding, maar veel mensen hebben nog nooit de ringen met eigen ogen gezien laat staan de eerst zichtbare scheiding in de ringen; de scheiding van Cassini. Er valt nog veel meer te zien, maar dat is een echte uitdaging die alleen lukt onder de beste weersomstandigheden, met een goede sterrenkijker (eigenlijk een echt bijna professioneel instrument) en met goede waarneemtechnieken. Mijn meest bijzondere waarneming is die van de scheiding van Encke, deze ligt heel dicht aan de buitenste rand van de ringen en is maar 330 km breed, terwijl ze op 1,2 miljard km afstand van de aarde staat."

Waarschuwing

Kijk nooit rechtstreeks naar de zon met het blote oog en helemaal niet met een verrekijker of telescoop. Het felle licht kan het netvlies van de ogen beschadigen. Gebruik bij het waarnemen van de zon altijd speciale goedgekeurde filters en brilletjes. Filters en brilletjes zijn onder andere te koop bij Stichting de Koepel in Utrecht: www.dekoepel.nl/eclipsbril

www.deweekkrant.nl/pdfarchief/viewer